Geschiedenis
De geschiedenis van Pontes Pieter Zeeman
Pontes Pieter Zeeman kent een rijke historie. Al in het begin van de 14e eeuw kreeg de stad Zierikzee het recht van 'scholasterij', dat is het recht om een school te stichten. In de 20ste eeuw gingen de rijksscholengemeenschap en het technisch onderwijs samen op in 1 school, welke in 1999 deel ging uitmaken van de de Scholengroep 'Pontes'.
Voor een uitgebreide geschiedenis van de rijksscholengemeenschap "Professor Zeeman" wordt verwezen naar het boek "Honderd jaar blokken. Van hogere burgerschool tot rijksscholengemeenschap 1869 Zierikzee 1969" (Zierikzee, 1969). Dit boek is uitgegeven ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de school.
Voor een uitgebreide geschiedenis van de andere tak van Pieter Zeeman wordt verwezen naar het boek "100 jaar Technisch Onderwijs op Schouwen Duiveland", uitgegeven in 1983.
Een document uit de 14e eeuw.
De oorsprong van het middelbaar onderwijs: Zierikzee mag een speciale docent aanstellen,
als de school 'ruem' wordt, d.i. als ze voldoende leerlingen trekt. Privilege van 6 mei 1304
(gemeente-archief Zierikzee)
De geschiedenis van de rijksscholengemeenschap "Professor Zeeman" in vogelvlucht.
6 mei 1304.
Jonker Willem, zoon van graaf Jan II, verleent Zierikzee het recht van scholasterij. De Latijnse school komt tot stand met aan het hoofd een geestelijke (een clerc). Er werd les gegeven in het Latijn. In de periode 1388-1452 studeerden 204 studenten uit Zierikzee, afkomstig van deze Latijnse school, aan de universiteiten van Keulen en Leuven. Veel van hen werden theologen, een enkele medicus of jurist.
1622
Verhuizing van de Latijnse school van het Sint Lievensstraatje naar de Manhuisstraat.
1809
Een willekeurig jaar.
Aantal leerlingen: 13
Aantal leerjaren : 5
Doel voor de meeste leerlingen: Studie in de rechten. Veel van hen waren zoon van regenten en ze wilden dan ook burgemeester, schepen, pensionaris of advocaat worden. Van 1578 tot 1800 gingen er 337 leerlingen naar Leiden om daar te studeren.
28 december 1849
Besluit van de gemeenteraad om de Latijnse school om te vormen tot een Stedelijk Gymnasium met 3 afdelingen: Een onderbouw van 4 jaar en een bovenbouw A en B van 5 jaar. Deze opzet werd geen succes vanwege verslechterende economische omstandigheden, waardoor de doelgroep behoorlijk in aantal verminderde.
1856/1857
Een willekeurig cursusjaar.
Aantal leerlingen afdeling A : 8
Aantal leerlingen afdeling B : 7
1865
Het Stedelijk Gymnasium wordt weer omgezet in een Latijnse school. In het cursusjaar 1869/1870 bevat de Latijnse school nog slechts 3 leerlingen.
21 december 1868
Gemeenteraadsbesluit om te komen tot stichting van een HBS (Hogere Burger School), verbonden met een Burgeravondschool, toegankelijk voor jeugdige ambachtslieden.
September 1869
Start van de HBS met 48 leerlingen en 10 leerjaren. 5 van hen gaven ook les aan de Burgeravondschool die in 1904 opging in de in 1883 opgerichte Ambachtsschool. Jaarsalarissen bedroegen f 400,- tot f 2000,-. Het schoolgeld bedroeg f 40,- (f 4,- voor de avondschool). Op de laatste 3 dagen van het cursusjaar werden de overgangsexamens gehouden. Sommige leerlingen van de Latijnse school volgden ook lessen op de HBS, zg. toehoorders.
Eindexamenklas 1879. Van links naar rechts: L.J.Reynvaan, P.Bockling, J.K.Rensen,
J.Hocke Hoogenboom, T.J.van den Bent, JH.H.Blankert, A.Knaap.
27 augustus 1880
De Latijnse school werd bij raadsbesluit opgeheven na 576 jaar te hebben bestaan. Een privaat docent Grieks en Latijn werd aangesteld voor degenen die naar de universiteit wilden.
1871
Gymnastieklessen werden afgewisseld met exercitie-oefeningen vanwege de zeer onvoldoende paraatheid van het gemobiliseerde Nederlandse leger ten tijde van de Frans-Duitse oorlog.
1872
Eerste deelname aan het eindexamen met 3 kandidaten. Het eindexamen werd afwisselnd gehouden in Zierikzee, Middelburg en Goes. De kandidaten slaagden alle 3.
1879
Besluit om meisjes toe te laten tot de HBS.
1882
Pieter Zeeman slaagt, na een wat moeizaam begin in de eerste leerjaren, voor het eindexamen met een hoog cijfer voor natuurkunde.
Zeeman, Einstein en Ehrenfest in het oude laboratorium te Amsterdam in 1921.
1890
Het eerste meisje slaagt voor het eindexamen, 12 jaar later volgde de tweede.
1900
Met de komst van de RTM (Rotterdamse Tramweg Maatschappij) gingen meer buitenleerlingen de school bezoeken. De lasten begonnen voor de gemeente Zierikzee zwaar te wegen.
De tram van de RTM, van 1900 tot 1953 algemeen vervoermiddel op Schouwen-Duiveland.
1905
Omzetting van de cijferschaal 1-6 in de cijferschaal 1-10.
De eindexamenklas van1906. Links dr. J.A.Vollgraff, naast hem J.Holm,
geheel rechts A.Regensburg. De meisjes zijn J.C.Koopman en M.A. de Bruyne.
1907
Overname door het rijk van school en directeurswoning. De gemeentelijke bijdrage werd over een aantal jaren van f 8000,- teruggebracht tot f 2000,- .De school werd een Rijks HBS.
1909-1921
Door een groeiend aantal leerlingen wordt het gebouw aan de Manhuisstraat/Poststraat te klein. Er werden barakken geplaatst in de tuin van de directeurswoning. De leerlingen kregen nu les in 4 gebouwen.
1914-1918
Eerste Wereldoorlog. De school draaide gewoon door.
1936
Verbouwing, waardoor alles onder 1 dak werd gebracht in het gebouw aan de Manhuisstraat.
Het gebouw aan de Manhuisstraat omstreeks 1960.
1940-1945
Tweede Wereldoorlog.
1942 - Het schoolgebouw werd kazerne. Het nieuwe verblijf voor de HBS werd de voormalige kweekschool. Op het schoolplein was nog de veldkeuken van de Duitsers en ook het gymlokaal hadden ze nog in gebruik.
21 februari 1944 - Het eiland werd onder water gezet. De leerlingen zwierven uit over heel Nederland. Het schoolgebouw raakte door al deze oorzaken ernstig vervuild en beschadigd.
September 1945 - Onder zeer primitieve omstandigheden werd de school weer heropend.
1946
De school werd omgevormd tot een Rijks HBS met een Gemeentelijke gymnasiale afdeling, samen een lyceum genoemd met aan het hoofd een rector. De naam was eerst Zierikzees Lyceum, later in 1955 werd het Professor Zeemanlyceum.
1953
Watersnoodramp. Het gebouw werd in gebruik genomen door 200 militairen die ingezet werden voor hulpacties. Leerlingen zwierven weer uit over heel Nederland. Begin september werden de lessen weer hervat. Noodgedwongen, door bezoek van de leerlingen aan familie elders in Zeeland of verder weg ondergebracht, werd de vrije zaterdag ingesteld en dat werd later niet meer teruggedraaid.
1967
Wegens gering succes werd de Gemeentelijke gymnasiale afdeling weer opgeheven.
1968
Als gevolg van de Mammoetwet werd het Professor Zeemanlyceum, samen met de openbare ULO omgevormd tot de Rijksscholengemeenschap 'Professor Zeeman'. Daarin bevonden zich de Atheneum, HAVO en MAVO opleidingen.
Het docententeam in juni 1969.
Zittend van links naar rechts:drs.J.C.Erbrink, A.H.Terhorst van Delden, mej.C.J.G.Oosterling, A.Kort, mej.dr.H. van den Berg, drs.P.Vis, mej.M.M. van den Ouden, W.Donker, E.Leeflang, J.M.Luykenaar, B.Koene, drs.G.W.Portegies.
Staande: A.Muller, J.J.D.van Male, R.Keizer, mr.W.P.Martens, A.S.M.Braat, R.Soesman, L.J.Korstanje, A.J.Schieman, C.A.Komen, H.Asma, H.Botterweg, drs.L. van Leeuwen, L.M.A.Nijssen, J.C.Broere, C.S. van de Weghe, mr.K.A.Keuning.
Afwezig: G.Bor, R.Helmer,C.L.Kodde, H.A. de Looff, dr.J.C.Rohner, M.Roks, G. van der Tholen.
1985
De archieven van het voormalige Professor Zeemanlyceum, de openbare U.L.O. en de Burgeravondschool werden in 1985 aan het Rijksarchief overgedragen. Het Zeeuws Archief beheert nu de bestanden. Zie ook hier of hier.
De geschiedenis van het technisch onderwijs op Schouwen Duiveland in vogelvlucht.
 |
19 januari 1881
Eerste vergadering met als doel een antwoord te vinden op de vraag of een Ambachtsschool in Zierikzee al of niet gewenst was.
Deze vergadering werd samengeroepen door het Bestuur van het Departement Zierikzee der Maatschappij tot Bevordering van Nijverheid waarbij ook de Maatschappij tot Nut van het Algemeen betrokken was.
22 maart 1881
De oprichtingsvergadering. De statuten van Goes werden als grondslag genomen.
Art. 1 uit het Huish. Reglement luidde:
'Het onderwijs wordt gegeven van den 2e Maandag in September tot den laatsten Zaterdag in Maart van des morgens 9 tot 11 ½ en des namiddags van 1 ½ tot 4 uren: het overige gedeelte van het jaar van des morgens 6 ½ tot 8 en van 9 tot 11 ½ uur en des namiddags van 1 ½ tot 4 en van 5 tot 7 uren.
Des Zaterdags eindigen de lessen in het eerste halfjaar te 11 ½ en in het laatste te 4 uren'.
Leerlingen van de Ambachtsschool kregen daar in een later stadium van oktober tot april 26 uur les en moesten voor theoretisch onderwijs leerling zijn van de Burger-Avondschool, een onderdeel van de Hogere Burgerschool gestart in september 1869. Daar werd hen gedurende 17 uur per week les gegeven in wiskunde, Nederlandse taal, natuur- en werktuigkunde en hand- en rechtlijnig tekenen.
1883
Op 4 januari werden de Statuten van de 'Vereeniging tot oprichting en instandhouding van de Ambachtschool te Zierikzee' goedgekeurd.
Op 24 januari werd een timmerleraar benoemd, dhr. Timmermans, tegen een jaarsalaris van f 520,-. Helaas heeft hij het werk maar kort mogen doen omdat hij in aug. 1884 tijdens het zwemmen bij Scharendijke verdronk.
De eerste timmerlessen werden gegeven in het pand Kerkhof Noordzijde 8, ook wel bekend als de 'bakkersschool'.
Klasgrootte: 2 leerlingen
Kerkhof Noordzijde 8
Concurrentie was er van de Ambachts- en Industrieschool tot opleiding van opzichters en werkbazen. Deze vereiste namelijk geen neveninschrijving op de Burger-Avondschool
Juli 1885
Dankzij een tentoonstelling van gemaakte werkstukken werd het aantal leerlingen verdrievoudigd: Van 3 naar 9.
April 1886
De eerste 2 leerlingen konden een volledig diploma ontvangen.
Oktober 1893
Uitbreiding met in totaal 12 leerlingen voor 2 afdelingen nl. smeden en huisschilderen. Bouw en verbouw kostte f 1150,- en werd gedeeltelijk door leerlingen uitgevoerd. Van april tot oktober kregen ze 46 per week les.
Timmerwerkplaats
Smederij
In de jaren rond 1900 moest men soms leerlingen weigeren wegens plaatsgebrek. Er meldden zich ook leerlingen uit de buitengemeenten aan, waarna de Vereniging overging tot subsidie-aanvraag bij deze gemeenten. In 1904 kwam de eerste positieve reactie daarop uit Ellemeet.
Januari 1903
Aankoop van 1500 m2 grond op de hoek 't Vrije - Jannewekken voor de bouw van een geheel nieuwe Ambachtsschool.
Oktober 1904
Opening nieuwe Ambachtsschool.
Het aantal leerlingen bedroeg 48 waarvan 32 uit Zierikzee. Het jaar daarop bleken er talrijke scheuren te zijn ontstaan in de muren van de nieuwe school. Een hoogleraar van de TH uit Delft achtte het niet nodig verdere maatregelen te nemen wanneer de omgeving maar trillingsvrij bleef (geen vrachtwagens of stoomtramweg) en er geen sloten werden gegraven. In 1909 werd extra verankering aangebracht.
Leerzaal stoomwerktuigkunde
Schilderswerkplaats en Vaktekenzaal
1905
Men ging over tot het heffen van schoolgeld naar draagkracht.
1908
De school bestond 25 jaar.
1912
Hoofden van scholen uit de buitengemeenten werden gevraagd op te treden als tussenpersonen om informatie over de Ambachtsschool aan ouders en leerlingen te verstrekken.
Hier het relaas uit 1963, van een leerling die de school van 1910 tot 1913 bezocht:
,,Ik woonde destijds te Sint Filipsland, waar mijn vader zijn standplaats had als opzichter van weg en werken van de Zeeuwsche lijn van de R.T.M. Op I Mei 1910 was ik nog geen 12 jaar, dus nog 11 jaar, maar men meende dat de tijd was aangebroken om een vak te leren. Mijn keus was timmerman. Aangeraden werd, mij naar de A.B.S. te Zierikzee te sturen, waar ik werd toegelaten. Hiervoor reisde ik dagelijks met de tram, veerboot en weer met de tram heen en weer van Sint-Filipsland naar Zierikzee, en moest 's morgens om kwart over 6 de deur uit en kwam kwart voor 7 's avonds weer thuis. Dit wat de zomer betreft. In de winter kwam hier de avondschool nog bij van 6-9 uur. Het gevolg was dat ik in de winter ook om kwart over 6 van huis moest, maar 's avonds eerst tegen half 12 thuis was. De warme maaltijd was alleen voor 's Zaterdag en Zondags. Op mijn jeugdige leeftijd zijn dit drie zware jaren geweest, maar ik wist toch mijn diploma in de daarvoor gestelde tijd te halen. Ik was geen uitblinker maar een middelmatige leerling. Nog steeds ben ik mijn ouders dankbaar dat ze mij de gelegenheid hebben gegeven de ABS te doorlopen, want aangezien ik de oudste was van een groot gezin, en de salarissen bij de R.T.M. destijds niet waren berekend op grote gezinnen, en kindertoeslag toen nog niet bestond, is dit voor hen een opoffering geweest, wat men zich in deze tijd niet kan indenken".
Oktober 1917
De Ambachtsschool werd regionaal, alle gemeenten gingen meebetalen en de naam van de vereniging werd gewijzigd in 'Vereniging Ambachtsschool voor schouwen en Duiveland te Zierikzee'. De Avondschool voor Vakonderwijs werd overgenomen door de Ambachtsschool, op de dagschool werd volledig theoretisch en praktisch onderwijs gegeven. Salarissen werden verbeterd, maar door deze reorganisatie moest ook het lesgeld worden nverhoogd naar f 40,-.
Juli 1919
Er werd een directeurswoning tegenover de school gebouwd en betrokken.
Ambtswoning directeur.
1922
De eerste schoolreis naar Rotterdam en Den Haag(excursie-kampeertocht) werd met 21 leerlingen gehouden van 1 tot 8 augustus.
Daarnaast werden gebouwen gerenoveerd, lokalen bijgebouwd, de smederij werd gemoderniseerd en er werd een schaftlokaal voor de buitenleerlingen gebouwd.
1925
Een nieuwe cursus werd in het leven geroepen: Motorvoertuigentechniek oftewel: Meerdere kennis opdoen van motor en automobiel.
1928
Voor het eerste was het aantal leerlingen meer dan 100. Een fonds van oud-leerlingen werd opgericht met een eenmalige inleg van f 50,-. De rente kwam geheel ten goede aan de leerlingen van de school.
1930
Aansluiting van schoolgebouw en directeurswoning op waterleiding en elektriciteitsnet.
Het bestuur in 1931
1932
De Avondschool voor Vakonderwijs ging Avondnijverheidsschool heten met een cursusduur van 5 jaar.
In de daarop volgende jaren moest men ondanks protesten, flink bezuinigen vanwege de crisisjaren.
1938
Het vak Rijwiel- en Motorrijtuigherstellen werd ingevoerd en er werd daarvoor een apart lokaal bijgebouwd. Ook kwam er centrale verwarming met een kolengestookte moederkachel.
1940
Door de Duitse bezetting werd een serie maatregelen afgekondigd zoals:
- Inkrimping van het aantal lesuren
- Geen anti-Duitse boeken in de bibliotheek
- Toestellen waarmee draadloze telegrafie en telefonie kon worden gedemonstreerd moesten worden vernietigd
- Administratie van alle Joden
- Afbeelding van Prins Bernhard verwijderen
- Platen van de Waffen SS en de Nationale Jeugdstorm goed zichtbaar ophangen
De directeurswoning werd gevorderd, machines en gereedschappen werden in beslag genomen. In februari 1944 werd de school gesloten ivm de totale evacuatie van Zierikzee.
Klassefoto automonteurs 1940-'41
September 1945
Heropening van de school.
1946
Het vak lichamelijk oefening werd ingevoerd.
1948
Het onderwijs werd uitgebreid met een afdeling Elektrotechniek met 20 leerlingen. De school ging tevens een eigen administratie voeren vanwege de voortdurende groei van het aantal leerlingen.
Schoolreis 1950 met dhr. Goetsch, van Droffelaar en Hack.
1952
Verbouw- en uitbreidingsplannen werden goedgekeurd vanwege een voortdurende toename van het aantal leerlingen
1 februari 1953
Men kon alleen bij eb het schoolgebouw betreden met behulp van een eigen gemaakte boot. V.l.n.r.: v.d.Berg, Goettsch, Huurling, Gorter, v. Droffelaar en Moelijker.
De Watersnoodramp. De school heeft van 1 februari tot 15 juli 1953 in het water gestaan. 2 leerlingen kwamen bij de ramp om het leven. Tot 15 april was er geen onderwijs, van 15 april tot 23 juni alleen theorielessen in een lokaal van de Rijks HBS.
1955/1956
Het geheel vernieuwde schoolgebouw werd in maart 1956 met de nodige festiviteiten in gebruik genomen. De school werd nu 'Technische School voor Schouwen Duiveland' genoemd. De opleidingen werden 3- en 4- jarig en er werd met een voorbereidende klas gestart. Naast ruimtes voor functionarissen waren er nu 15 lokalen. Het machinepark was vernieuwd. Het aantal leerlingen bedroeg 165 en van de Dag-/Avondnijverheidsschool 100.
Vernieuwde schoolgebouw, achter- en voorzijde.
1957
Een bibliotheek met 240 boeken werd in gebruik genomen en een grammofoon installatie met platen werd aangeschaft voor het vak muzikale vorming.
De school was ondertussen veranderd van een school met sterke nadruk op de ontwikkeling van de handvaardigheid van de ambachtsman met enige theoretische kennis tot technisch onderwijs waarbij het in de eerste plaats om de vorming van de mens in de maatschappij gaat.
1958
De Technische School voor Schouwen Duiveland bestond 75 jaar.
1959
Uitbreiding van het onderwijs met het vak Brood- en banket bakken, waarbij met de praktijk werd gestart in de bakkerij van de heer van Strien.
1962
Door een voortdurende toename van het leerlingaantal tot tegen de 300 moest men op zoek naar nevenlocaties. Deze werd gevonden in het gebouw van de voormalige Chr. ULO, Kerkhof NZ nr.8.
Gebouw Kerkhof NZ 8
De 5-daagse schoolweek werd ingevoerd.
Klassefoto Metaalbewerkers, 1966 met dhr. A.C. v.d. Berg
1967/1969
- Het eerste eindexamen wed afgenomen.
- In het in voorbereiding zijnde uitbreidingsplan (Bouwplan West) was 1 ha. gereserveerd voor de bouw van een nieuwe lagere technische school. Het zou echter nog 15 jaar duren voordat het zover was.
- De eerste vrouwelijke leerling, mej. L.M.J.Stuik, behaalde het diploma in het vak automonteur.
- Door de invoering van de Mammoetwet onderging het onderwijs talrijke wijzigingen o.a. de invoering van een P-stroom en een T-stroom. Met een T-stroomdiploma werd men toegelaten tot de MTS, met een P-stroomdiploma was er een goede aansluiting met de opleidingen van het leerlingwezen.
Dhr. Hoekstra in 1968, bezig met het schilderen van een aardappelbakje.
1973
Nieuwbouw kwam op een wachtlijst op de 400ste plaats. In de tussenliggende jaren werden allerlei grote en kleine wijzigingen doorgevoerd zoals naamswijziging vereniging in Vereniging Technische School voor Schouwen Duiveland, wijziging van Statuten, opheffing Dag-/Avondnijverheidsonderwijs, invoering nieuwe afdeling Algemene Bouwtechnieken, herverdeling van allerlei lokaliteiten, alle afdelingen 4-jarig, een 2e algemeen leerjaar. Het leerlingaantal steeg aanzienlijk.
Een vrijgekomen kolenkelder werd door gebruik van aardgas omgebouwd tot natuurkunde-practicumlokaal.
1975
De oude gebouwen vergden en kregen veel onderhoud maar ondanks dat keurde de Inspecteur voor Volksgezondheid voor Zeeland de gebouwen af.
De eerste oudercommissie werd geïnstalleerd.
P- en T-stroom werden vervangen door A-, B- en C-stroom van meer praktisch naar meer theoretisch. Dit vergde veel aanpassing van lesrooster en lessen.
1979
Huisvesting:
- 1. Hoofdgebouw 't Vrije. Steeds bredere scheuren noodzaakten tot een stut- en stempelconstructie.
- 2. Dependance, Kerkhof Noordzijde.\
- 3. Lokaal Landbouwschool in de Mulockstraat.
- 4. Sporthal 't Groene Weegje.
- 5. Sportterrein Banninklaan.
- 6. Bovenzaal café Huis van Nassau, Lange Nobelstraat.
De directeurswoning werd adm.kantoor en verder benut door funktionarissen.
8 maart 1982
Eerste paal voor het nieuwe schoolgebouw werd geslagen door dhr. Scherjon.
Installatie eerste medezeggenschapsraad.
1983
100-jarig bestaan Technisch Onderwijs op Schouwen-Duiveland. Oplevering en ingebruikname van het nieuwe schoolgebouw. Aantal leerlingen: 463.
1 augustus 1999
De Rijksscholengemeenschap Professor Zeeman gaat samen met het Technisch Onderwijs op Schouwen-Duiveland deel uitmaken van de de Scholengroep 'Pontes'. Dat brengt ook een naamsverandering met zich mee. De school gaat voortaan door het leven als Pontes Pieter Zeeman.
